Κλινικές Εκδηλώσεις: Η Νόσος εμφανίζεται με οξέα ή υποξέα συμπτώματα όπως πόνος στην Α.Μ.Σ.Σ., στον ωμό, στο βραχίονα, περιορισμό κινήσεων του αυχένα, ζάλη, κεφαλαλγίες, αιμωδίες που επεκτείνονται στο βραχίονα, το αντιβράχιο και τα δάκτυλα ενώ σε προχωρημένα στάδια της νόσου μπορεί να παρουσιαστεί και μυική αδυναμία.

Αιτιοπαθολογία: Το αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο μπορεί να οφείλεται σε μυϊκό σπασμό της περιοχής του αυχένα λόγω κόπωσης ή κακής στάσης, σε σπονδυλική αρθροπάθεια (facet syndrome), σε διαστρέμματα των σπονδυλικών αρθρώσεων (αθλητική κάκωση, τροχαίο), σε σπονδυλική στένωση, σε δισκοπάθεια (προβολή μεσοσπονδυλίου δίσκου που μπορεί να πιέζει κάποια αυχενική ρίζα),σε όγκους περιοχής, σε λοιμώδεις-φλεγμονώδεις παθήσεις.

Διαφορική Διάγνωση: Πρέπει να γίνει από παθήσεις που αφορούν:
Παθήσεις στροφικού πετάλου-άρθρωσης ώμου
Σύνδρομα παγίδευσης περιφερικών νεύρων(μέσου-ωλενίου)
Σύνδρομο Parsonage-Turner
Σύνδρομο θωρακικής εξόδου
Σύνδρομο Pancoast
Έρπης ζωστήρας

Θεραπεία: Είναι κατά κανόνα συντηρητική ενώ μόνο το 3-5% θα ακολουθήσει χειρουργική θεραπεία.

Ενδείξεις Συντηρητικής θεραπείας: Αφορούν όλες τις κλινικές εκδηλώσεις της νόσου εκτός εκείνες στις οποίες διαπιστώνεται κλινικά, απεικονιστικά και εργαστηριακά συμπτωματολογία:
Αυχενικής μυελοπάθειας
Σοβαρού ριζιτικού πόνου ο οποίος δεν υφίεται παρά τη συντηρητική αγωγή
Επιδεινούμενο νευρολογικό έλλειμμα
Όγκοι περιοχής (καλοήθεις-κακοήθεις) με σοβαρή πίεση επί του Ν.Μ.

Στόχος Θεραπείας: Σε κάθε περίπτωση η θεραπεία στοχεύει στην:
Ελάττωση του πόνου
Λύση του επώδυνου μυικού σπασμού στην περιοχή
Την ανακούφιση από τα λοιπά συμπτώματα (κεφαλαλγία, ίλιγγος κτλ)
Αποκατάσταση της μειωμένης κινητικότητας – λειτουργικότητας της αυχενικής μοίρα
Αποκατάσταση νευρολογικού ελλείμματος

Μέσα Συντηρητικής Θεραπέιας: Η συντηρητική αγωγή περιλαμβάνει:
Φαρμακευτική Αγωγή (ΜΣΑΦ-μυοχαλαρωτικά)
Επισκληρίδιες εγχύσεις-εγχύσεις στις ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις
Θέρμο ή και κρύο Θεραπεία
laser χαμηλής ισχύος
Διάφορες μορφές ηλεκτροθεραπείας και κυρίως TENS.
Τα μαλακά περιλαίμια (κολλάρα)
Οι διαθερμίες ή τα μικροκύματα
Ιοντοφόρεση (διαδερμική χορήγηση αντιφλεγμονώδους φάρμακου, με τη χρήση γαλβανικού ρεύματος, απευθείας στη νευρική ρίζα που έχει τη φλεγμονή)
Συνδυασμός τεχνικών κινητοποίησης και ασκήσεων αποκατάστασης, καθώς και η εφαρμογή μάλαξης και αυχενικών έλξεων

Ενδείξεις Χειρουργικής Θεραπείας: Οι ενδείξεις χειρουργικής θεραπείας περιλαμβάνουν τις περιπτώσεις όπου διαπιστώνονται συμπτώματα:
Αυχενικής μυελοπάθειας
Σοβαρού ριζιτικού πόνου ο οποίος δεν υφίεται παρά τη συντηρητική αγωγή
Επιδεινούμενο νευρολογικό έλλειμα
Όγκοι περιοχής (καλοήθεις-κακοήθεις) με σοβαρή πίεση επί του Ν.Μ.

Οι χειρουργικές τεχνικές περιλαμβάνουν πρόσθια δισκεκτομή με αντικατάσταση του ΜΣΠΔ, πρόσθια σωματεκτομή, οπίσθιες προσπελάσεις με πεταλεκτομές και σπονδυλοδεσία. Ολες οι τεχνικές εξατομικεύονται ανάλογα με την παθολογία που εμφανίζει κάθε ασθενής και τους στόχους που τείθενται σε κάθε περίπτωση

Αίτια: Σε γενικές γραμμές, η κήλη δίσκου οσφύος, φαίνεται να οφείλεται σε πολλαπλά αίτια όπως η κληρονομική προδιάθεση, κάποιο γονίδιο, ή γονίδια, η ηλικία, η χρόνια καταπόνηση με άρσεις βαρών, η χρόνια ορθοστασία, η χρόνια σκυφτή εργασία, οι τραυματισμοί, η διαφορετική κατασκευή και κινητικότητα σπονδύλων και δίσκων, κλπ. Όπως έχει παρατηρηθεί στατιστικά, δεν υφίστανται όλοι οι δίσκοι κήλη δίσκου, στην ίδια αναλογία. Ειδικά στην οσφυϊκή μοίρα, η μεγαλύτερη αναλογία κήλης δίσκου εκδηλώνεται στον Ο4-Ο5 δίσκο (ποσοστό 60%), ακολουθεί ο Ο5-Ι1 (30%) και μετά ακολουθούν και μοιράζονται το 10% οι υπόλοιποι δίσκοι. Αυτό το στατιστικό φαινόμενο εξηγείται από τις διαφορετικές πιέσεις που δέχεται κάθε δίσκος,. Επίσης, από παλαιά έχει αποδειχθεί ότι επιβαρυντικό αίτιο για δισκοπάθεια είναι και το κάπνισμα, λόγω αγγειοσύσπασης των αγγείων του δίσκου.

Συμπτώματα:

Πόνος Οσφύος (οσφυαλγία): Η οξεία Οσφυαλγία εκδηλώνεται συνήθως μετά από καταπόνηση αλλά όχι πάντα. Δεν είναι εφικτό να εντοπισθεί πάντα ένα συμβάν πυροδότησης. Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν πόνο στη μέση, και ο πόνος αυτός συνήθως επιτείνεται και απλώνεται στη γύρω περιοχή με κάποιες κινήσεις όπως επίσης με το βήχα, με το γέλιο και με το φτάρνισμα.Συχνά ο ασθενής δεν μπορεί ακόμα και να περπατήσει στραβώνει (σκολίωση) και αναγκάζεται να μείνει πολλές μέρες στο κρεβάτι. Άλλοτε τα ενοχλήματα είναι ελαφρά και ο ασθενής μπορεί και εργάζεται κανονικά.

Πόνος Ισχιακού Νεύρου(Ισχιαλγία ή Μηραλγία): Συχνό σύμπτωμα των ασθενών είναι ο πόνος κατά μήκος κάποιας ρίζας του ισχιακού πλέγματος. Ο πόνος αυτός μπορεί να είναι ελαφρύς ή και αφόρητος. Η κλασσική ισχιαλγία εμπεριέχει πέραν του πόνου και τις αισθητικές διαταραχές. Οι Αισθητικές διαταραχές κάτω άκρων είναι μούδιασμα τύπου “σέλας αλόγου”, καυσαλγίες, μυρμηκιάσεις, υπαισθησία, κλπ. Ανταλγική σκολίωση, ή Ανταλγική κλίση Κορμού (“στράβωμα”): Το κλινικό αυτό εύρημα δείχνει μεγάλη Κήλη Δίσκου με πίεση ρίζας Ισχιακού Νεύρου. Η ανταλγική σκολίωση συνήθως επανέρχεται σε 15-20 μέρες.

Νευρολογικά ελλείμματα στα κάτω άκρα: Η πίεση κάθε ρίζας του οσφυοϊερού πλέγματος από Κήλη Δίσκου επιφέρει ενίοτε πέραν του πόνου, και κάποια απώλεια στα αντανακλαστικά και τη μυϊκή ισχύ.

Ιππουριδική συνδρομή): Πρόκειται για σπάνια επιπλοκή τη Κήλης Δίσκου Οσφύος που εκδηλώνεται όταν ο δίσκος πιέζει έντονα την Ιππουρίδα. Η κλινική εικόνα περιλαμβάνει παράλυση ριζών ιππουρίδας με διαταραχές βαδίσματος στις πτέρνες και τις μύτες των ποδιών και απώλεια ούρων και κοπράνων)

Νευρογενής διαλείπουσα χωλότητα: Διαλείπουσα χωλότητα είναι ένα σύμπτωμα όπου ο ασθενής δεν μπορεί να περπατήσει πολύ γιατί αισθάνεται κράμπα ή πόνο στις γάμπες ή στη μία μόνο, ή πόνο κατά μήκος όλου του κάτω άκρου (“του κόβονται τα πόδια”) και σταματάει

Θεραπεία:

Συντηρητική:

Η αντιμετώπιση της δισκοκήλης στην ΟΜΣΣ είναι κατ΄αρχήν συντηρητική (δηλαδή χωρίς χειρουργείο). Αυτό είναι αρκετό στη μεγαλύτερη πλειοψηφία των ασθενών. Η συντηρητική αντιμετώπιση περιλαμβάνει :

1. Κλινοστατισμό στο κρεβάτι : μόνο για 2-3 μέρες. Περισσότερες ημέρες μάλλον κακό κάνουν παρά καλό

2. Αποφόρτιση της σπονδυλικής στήλης : Απαγόρευση αρσης βάρους, σκυψήματα, κραδασμοί

3. Δραστηριότητα :Επιτρέπεται κολύμπι σε χλιαρό νερό -Βάδιση

4. Κηδεμόνας (ζώνη) για λίγες ημέρες μπορεί να φανεί χρήσιμος.

5. Φαρμακευτική Αγωγή : ξεκινήστε πάντα από τα πιο απλά. Παρακεταμόλη είτε μόνη της είτε σε συνδυασμό με μυοχαλαρωτικά και ηρεμιστικά πχ κωδεΐνη. Δοκιμάστε τις μέγιστες δόσεις που αναγράφονται στο χαρτί του φαρμάκου. Αν δεν είναι αρκετά, δοκιμάστε τα αντιφλεγμονώδη, πάντα σε συνδυασμό με ένα φάρμακο για το στομάχι. Για ακόμα πιο μεγάλη ανακούφιση, υπάρχουν ενδομυϊκές ενέσεις των παραπάνω φαρμάκων. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μπορεί να βοηθήσει η κορτιζόνη σε χορήγηση λίγων ημερών. Τα φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται με συνταγή ιατρού : κάθε φάρμακο έχει ενδείξεις και παρενέργειες.

6. Φυσικοθεραπεία

Χειρουργική:

Η χειρουργική θεραπεία έχει ένδειξη:

α)Εμφάνιση συμπτωμάτων ιππουριδικής συνδρομής με συμπτωματα επίσχεσης-ακράτειας ούρων ή απώλειας κοπράνων

β)Προοδευτική παράλυση κάποιας μυικής ομάδας

γ) Σημεία και κλινικά-απεικονιστικά ευρήματα μυελοπάθειας

δ)Ύπαρξη σημαντικού πόνου-αισθητικών διαταραχών που διαρκούν για μεγάλο χρονικό διαστημα χωρίς ανταπόκριση στη συντηρητική θεραπεία.

Η επιλογή της χειρουργικής αντιμετόπισης εξαρτάται από την κλινική εικόνα και τα απεικονιστικά ευρήματα του ασθενούς.

Συμπτωματολογία:Ο ασθενής μπορεί να εφαρμόζει τα παρουσιάζει τα ακόλουθα συμπτώματα:

Οσφυαλγία
Μονόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη ισχιαλγία
Υπαισθησία δίκην σέλας (μειωμένη ή «περίεργη» αισθητικότητα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων) ή στην οπίσθια επιφάνεια των μηρών και των γλουτών
Απώλεια τόνου στο σφιγκτήρα του πρωκτού ή ακράτεια κοπράνων
Διαταραχές της ουροδόχου κύστης, όπως κατακράτηση ούρων, ακράτεια υπερχείλισης και δυσκολία στην έναρξη της ούρησης, απώλεια ελέγχου του σφιγκτήρα της ουροδόχου κύστης
Απομείωση της σεξουαλικής λειτουργίας
Απουσία του αντανακλαστικού του αχίλλειου τένοντα αμφοτερόπλευρα
Πτώση άκρου πόδα, μυϊκή αδυναμία στα κάτω άκρα
Μειωμένη οσφυϊκή λόρδωση και κινητικότητα της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.

Τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά ή προοδευτικά σε διάστημα εβδομάδων ή και ετών. Όταν τα συμπτώματα της ιππουριδικής συνδρομής είναι σταδιακά χαρακτηρίζονται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια οσφυαλγίας, μυϊκή αδυναμία κι αιμωδία (μούδιασμα) στα κάτω άκρα και καταλήγουν σε δυσλειτουργία της ουροδόχου κύστης ή/και του εντέρου.

Θεραπεία: Η αντιμετώπιση της ιππουριδικής συνδρομής είναι πάντοτε χειρουργική και αποσκοπεί στην αποσυμπίεση των νευρικών δομών που πιέζονται.Αποτελεί επείγουσα κατάσταση διότι πίεση των νευρικών ριζών για πάνω από κάποιο χρονικό όριο (συνήθως πάνω από 48 ώρες) μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη νευρολογική βλάβη της κύστης ή του των σφιγκτήρων.

Αποκατάσταση: Μετά την επιτυχή αποσυμπίεση των ριζών που είχαν πληγεί, πρέπει να αρχίσει η αποκατάσταση υπό την καθοδήγηση εξειδικευμένου φυσικοθεραπευτή. Μέσα από εξειδικευμένες ασκήσεις και τεχνικές, ο φυσικοθεραπευτής θα βοηθήσει τον ασθενή να:

– βελτιώσει τον έλεγχο και τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης και του εντέρου.

– αποκτήσει τη μυϊκή ισχύ στους μυς που είχαν επηρεαστεί από την πίεση των ριζών.

– βελτιώσει το εύρος κίνησης των αρθρώσεων στα κάτω άκρα και τη σπονδυλική στήλη.

– βελτιώσει την ικανότητα στήριξης και βάδισης.

– βελτιώσει την ικανότητα του ασθενούς να προστατεύει τη σπονδυλική του στήλη από μελλοντικές υποτροπές.

Κεντρική Σπονδυλική Στένωση: Συνήθως αφορά την προσθιοπίσθια ελάττωση του σπονδυλικού σωλήνα λόγω υπερτροφίας του ωχρού συνδέσμου ή και προβολή του μεσοσπονδυλίου δίσκου,είναι συνήθως οπίσθια-κεντρική με αποτέλεσμα να πιέζεται ο νωτιαίος μυελός ή η ιππουρίδα.Τα κυριότερα συμπτώματα αποτελούν πόνος κάτω άκρων,αίσθημα βάρους,αιμωδίες,καυσαλγίες και νευρογενής διαλείπουσα χωλώτητα.(Ο ασθενής χαρακτηριστικά εμφανίζει πόνο και αισθημα βάρους στα κάτω άκρα συνήθως μετά απο βάδιση μικρής απόστασης και ανακουφίζονται άμεσα με λήψη καθιστικής θέσης ή το σκύψιμο του κορμού του ασθενούς προς τα εμπρός)

Πλάγια σπονδυλική στένωση: Συνήθως αφορά στένωση στην περιοχή των σπονδυλικών τρημάτων από τα οποία εξέρχονται οι νωτιαίες ρίζες και οφείλεται στην ανάπτυξη οστεοφύτων,πάχυνση του ωχρόυ συνδέσμου,οπισθιοπάγια προβολή μεσοσπονδύλιου δίσκου.Κύριο σύμπτωμα αποτελεί ο ριζιτικός πόνος συνήθως σε ένα από τα δύο σκέλη ενώ σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να προκλήθει νευρολογική συνδρομή με ελάττωση της μυικής ισχίος.
Συνήθως οι ασθενείς εμφανίζουν και οσφυαλγία καθώς η εκφύλιση των δομών της σπονδυλικής στήλης προκαλεί μηχανική αστάθεια και συνοδό πόνο μηχανικής αιτιολογίας.Συνεπώς σπονδυλική αστάθεια και στένωση είναι 2 παθολογίες που πολύ συχνά συνυπάρχουν με κύριο αίτιο την εκφύλιση των δομών της Σ.Σ.

Διάγνωση: Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση και επιβεβαιώνεται με τον απεικονιστικό έλεγχο.Είναι πολύ σημαντικό η λήψη ενός καλού ιστορικού από τον εξειδικευμένο ιατρό και η λεπτομερής νευρολογική εξέταση.Η πλέον ενδεδειγμένη απεικονιστική εξέταση για τη διερεύνηση της παθολογίας της σπονδυλικής /τρηματικής στένωσης, είναι η μαγνητική τομογραφία (MRI) της σπονδυλικής στήλης. Το πλεονέκτημά της σε σχέση με την αξονική τομογραφία, η οποία απεικονίζει καλά τις οστικές δομές της σπονδυλικής στήλης, είναι ότι η μαγνητική τομογραφία δείχνει σημαντικές λεπτομέρειες που αφορούν άλλες ευαίσθητες ανατομικές δομές, όπως είναι οι σύνδεσμοι, οι νευρικές ρίζες, οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι και ο νωτιαίος μυελός. Εναλλακτικά, εφόσον ο ασθενής δεν μπορεί να υποβληθεί σε μαγνητική τομογραφία, η αξονική μυελογραφία είναι η εξέταση εκλογής. (CT μυελογραφία). Πριν την αξονική τομογραφία, σκιαγραφική ουσία, εγχύεται εντός του υπαραχνοειδούς χώρου της σπονδυλικής στήλης, όπου κυκλοφορεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Με τη χρήση της σκιαγραφικής ουσίας απεικονίζονται καλύτερα τα νεύρα και ο νωτιαίος μυελός.

Θεραπεία: Η θεραπεία της σπονδυλικής στένωσης σε προχωρημένα στάδια και όταν η ποιότητα ζωής υποβαθμίζεται σημαντικά λόγω των συμπτωμάτων ή όταν ο ασθενής εμφανίζει σταδιακή απώλεια της μυικής ισχύος των κάτω άκρων είναι η χειρουργική. Η χειρουργική θεραπεία εκλογής για τη θεραπεία της σπονδυλικής στένωσης είναι η αποσυμπιεστική πεταλεκτομή. Με την τεχνική αυτή αφαιρείται χειρουργικά, το οστικό τμήμα των σπονδύλων το οποίο στενεύει τον αυλό του σπονδυλικού σωλήνα και συμπιέζει το νωτιαίο μυελό ή τις νευρικές ρίζες. Εφόσον χρειαστεί να γίνει πεταλεκτομή σε περισσότερα από δύο επίπεδα ή συνυπάρχει μηχανική αστάθεια της σπονδυλικής στήλης , διενεργείται συμπληρωματικά και σπονδυλοδεσία, προκειμένου να αποφευχθεί αστάθεια της σπονδυλική στήλης.Τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της χειρουργικής θεραπείας (μετά από 4 και παραπάνω χρόνια) είναι καλά ως άριστα στο 50 – 79 % των ασθενών. Σε ασθενείς με μέτρια έως βαριά σπονδυλική στένωση, η χειρουργική αποσυμπιεστική πεταλεκτομή σε συνδυασμό με ή χωρίς σπονδυλοδεσία είναι αποτελεσματικότερη από το συνδυασμό συντηρητικής / ελάχιστα επεμβατικής θεραπείας.

Αποκατάσταση: Οι περισσότεροι ασθενείς σηκώνονται από το κρεβάτι την ίδια μέρα ή την επομένη του χειρουργείου. Η δραστηριότητα αυξάνεται σταδιακά και μετά από 2-3 μέρες ο ασθενής μπορεί να επανέλθει σπίτι του, ο πόνος του χειρουργικού τραύματος αντιμετωπίζεται με κοινά παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη. Στο σπίτι καλό είναι κανείς να συνεχίζει την ανάπαυση μέχρι να συνέλθει ο οργανισμός από το stress του χειρουργείου. Υπολογίζεται ότι το τελευταίο, καθώς και ο χειρουργικός πόνος, περιορίζονται μετά από 1-2 βδομάδες σε επίπεδο που δεν χρειάζονται παυσίπονα. Ο τρόπος με τον οποίο αυξάνεται η δραστηριότητα κατά κανόνα καθορίζεται από την έκταση του χειρουργείου, την προηγούμενη δραστηριότητα του ασθενούς και τον τύπο της χειρουργικής επέμβασης. Έτσι, η επιστροφή στην εργασία ή την οδήγηση υπολογίζεται γύρω στις 2 με 4 βδομάδες, η επιστροφή στις δραστηριότητες, στην ελαφρά γυμναστική όπως το περπάτημα υπολογίζεται γύρω στον 1,5 με 3 μήνες, και όσον αφορά τα σπορ σωματικής επαφής (μπάσκετ), από 3 με 6 μήνες μετά το χειρουργείο.

Αίτια: Υπάρχουν πέντε μορφές σπονδυλολίσθησης.

1. Η ισθμική σπονδυλολίσθηση (συχνότερη) κατά την οποία η βλάβη εντοπίζεται μεταξυ άνω και κάτω αρθρικής απόφυσης και στις δύο πλευρές και επιτρέπει την προς τα πρόσω ολίσθηση του υπερκείμενου σπονδύλου με όλη την σπονδυλική στήλη. Η ολίσθηση οφείλεται: σε κάταγμα συνήθως από καταπόνηση του ισθμού (λυτική μορφή) και σπάνια από οξύ τραυματισμό.

2. Η εκφυλιστική σπονδυλολίσθηση κατά την οποία ο σπόνδυλος μετατοπίζεται από επιμήκυνση του ισθμού χωρίς να υπάρχει λύση. Οφείλεται σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις στις αρθρικές αποφύσεις, τους συνδέσμους και τον μεσοσπονδύλιο δίσκο. Η μετατόπιση προκαλείται από μακροχρόνια αστάθεια μεταξύ δύο σπονδύλων, οφείλεται σε επαναλαμβανόμενα μικροδοκιδικά κατάγματα της κάτω αρθρικής απόφυσης του σπονδύλου που ανακατασκευάζεται παίρνοντας μια περισσότερο οριζόντια θέση, γεγονός που επιτρέπει την ολίσθηση. Η εκφυλιστική μορφή (γ) είναι συχνότερη στις γυναίκες και εντοπίζεται κατά κανόνα μεταξύ Ο4-Ο5. Εμφανίζεται σε άτομα άνω των 40 ετών και δεν ολισθαίνει περισσότερο από το 1/3 της προσθιοπίσθιας διαμέτρου του σπονδύλου.

3. Η δυσπλαστική μορφή σπονδυλολίσθησης, που οφείλεται σε συγγενείς ανωμαλίες των αρθρικών αποφύσεων των σπονδύλων, συνήθως των Ο5 και Ι1 (έλλειψη ή ατελής ανάπτυξη μιας ή και των δύο αρθρικών αποφύσεωω συχνά συνυπάρχει δισχιδής ράχη στον Ι1).

4. Η τραυματική σπονδυλολίσθηση: Προκαλείται από κάταγμα σε κάποιο σημείο του σπονδύλου – εκτός από τον ισθμό ¬που επιτρέπει την ολίσθησή του.

5. Η παθολογική σπονδυλολίσθηση: Η ολίσθηση οφείλεται σε γενικευμένη πάθηση των οστών (Νόσος Paget, αρθρογρύπωση κ.ά.) και είναι πολύ σπάνια.

Βαθμοί Σπονδυλολίσθησης: Ο καθορισμός του βαθμού (σταδίου) της πρόσθιας σπονδυλολίσθησης γίνεται ακτινολογικά στην πλάγια ακτινογραφία:

Ι βαθμού, όταν δεν περνάει το 25% της διαμέτρου του σώματος του σπονδύλου.

ΙΙ βαθμού από 25%-50%.

ΙΙΙ βαθμού από 50% έως 75%

IV βαθμού ολίσθηση μεγαλύτερη 75%.

V βαθμού, όταν η ολίσθηση ξεπερνά τη διάμετρο του σπονδύλου, οπότε μιλάμε για σπονδυλόπτωση. Πρόκειται γιά κάτι σπανιότατο γιατί πρακτικά προκαλεί παραπληγία.

Συμπτώματα: Συχνά η πάθηση είναι ασυμπτωματική, ιδίως στα παιδιά, και αποκαλύπτεται τυχαία μετά από ακτινολογικό έλεγχο που γίνεται για άλλη αιτία. Στην περίπτωση που υπάρχουν συμπτώματα, κύριο ενόχλημα είναι ο πόνος στη μέση (οσφυαλγία) αργότερα και στους γλουτούς – που αρχίζει προοδευτικά, είναι συνήθως μέτριας έντασης, επιτείνεται με την πολύωρη ορθοστασία και κόπωση, και υποχωρεί ή ελαττώνεται με την κατάκλιση. Σε μεγάλες ολισθήσεις ο πόνος αντανακλά στο ένα ή το άλλο σκέλος (ισχιαλγία) από ερεθισμό ρίζας του ισχιακού ή μπορεί να εμφανίζονται μιυκή αδυναμία και διαταραχές αισθητικότητας.

Θεραπεία:

Συντηρητική: Εφόσον τα συμπτώματα της σπονδυλολίσθησης είναι ελαφρά, η θεραπεία είναι συντηρητική με ορθοπαιδική ζώνη και αντιφλεγμονώδη φάρμακα ή και κατάκλιση, αν δεν υποχωρήσουν ή είναι από την αρχή έντονα. Μετά την υποχώρηση της οσφυαλγίας και έγερση εφαρμόζεται ορθοπαιδική ζώνη οσφύος και συνιστώνται συστηματικά ασκήσεις κοιλιακών μυών και αδυνάτισμα σε παχύσαρκα άτομα. Γενικά η σπονδυλολίσθηση Ι και ΙΙ βαθμού με οσφυαλγία ανταποκρίνεται καλά στην εφαρμογή ορθοπαιδικής ζώνης με ελάσματα και ασκήσεις ενίσχυσης των κοιλιακών μυών με κύριο στόχο την ελάττωση της λόρδωσης.

Χειρουργική: Αντίθετα με τα ανωτέρω, η σπονδυλολίσθηση ΙΙΙ ή IV βαθμού με οσφυοισχιαλγία δεν βελτιώνεται συνήθως με τη συντηρητική θεραπεία και αρκετά συχνά χρειάζεται εγχείρηση. Οι ενδείξεις εγχείρησης είναι οι εξής: 1. Ασθενείς με σπονδυλολίσθηση ΙΙ βαθμού και επίμονη οσφυοισχιαλγία που δεν υποχωρεί με συντηρητική θεραπεία. 2. Ασθενείς με σπονδυλολίσθηση ΙΙΙ βαθμού ακόμη και χωρίς συμπτώματα. 3. Ενήλικες με επίμονο πόνο στη μέση και τους γλουτούς που εκτελούν σχετικά βαριά εργασία σε ορθοστασία, ανεξάρτητα από βαθμό ολίσθησης. 4.Ασθενείς που εμφανίζουν σημαντική οσφυιαλγία και νευρολογικό έλλειμα.

Ο όρος ιδιοπαθής σκολίωση περιγράφει την πλάγια κάμψη της σπονδυλικής στήλης με ταυτόχρονη στροφή των σπονδύλων.

Η σκολίωση συνήθως εμφανίζεται στη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης ή στην θωρακοσφυική (στο όριο μεταξύ της θωρακικής και οσφυϊκής μοίρας) ή ακόμα σπανιότερα αμιγώς στην οσφυϊκή. Συνήθως αφορά την εμφάνιση ενός κυρτώματος που έχει σχήμα C ή δύο συνεχόμενων που δίνουν το σχήμα S στην ΣΣ.Η ταξινόμηση των παραμορφώσεων βασίζεται στην ταξινόμηση του King (Εικ. 2) και  του Lenke

Η σκολίωση μπορεί να οφείλεται σε συγγενή, αναπτυξιακά ή εκφυλιστικά αίτια, αλλά οι περισσότερες περιπτώσεις της σκολίωσης είναι άγνωστης αιτιολογίας και περιγράφονται ως ιδιοπαθής σκολίωση.

Ιδιοπαθής σκολίωση (ΙΣ)

 Είναι η πιο συχνή μορφή σκολίωσης εμφανιζόμενη κυρίως στην εφηβική ηλικία και οφείλει το όνομα της (ιδιοπαθής) στο ότι η αιτία της είναι άγνωστη, αν και σχετίζονται κληρονομικοί-ορμονικοί παράγοντες.

Δείχνει μεγαλύτερη προτίμηση στα κορίτσια με αναλογία για τις μεγάλες σκολιώσεις 9 προς ένα σε σχέση με τα αγόρια.

Με βάση την ηλικία εμφάνισης η ιδιοπαθής σκολίωση χωρίζεται σε τρεις τύπους:

• Έως 3 ετών: νηπιακή σκολίωση
• από 3 έως 9 ετών: παιδική
• από 9 έως και 18: εφηβική.Η τελευταία αποτελεί και το 80% όλων των περιπτώσεων της ιδιοπαθούς σκολιώσεως.

Η παραπάνω ταξινόμηση κυρίως διαχωρίζει τη νηπιακή από τους άλλους δύο τύπους σκολίωσης (παιδική και εφηβική) που έχουν ανάλογη μορφή και απάντηση στην θεραπεία.

Κίνδυνος προόδου

Ο κίνδυνος της προόδου της ιδιοπαθούς σκολίωσης είναι αυξημένος κατά την εφηβεία, κυρίως κατά τη φάση της μέγιστης ανάπτυξης , που στα κορίτσια αρχίζει στην ηλικία των 11 και στα αγόρια στην ηλικία των 13 και διαρκεί και στα δύο φύλα μέχρι την σκελετική ωρίμανση, χωρίς να αποκλείεται η επιδεινωση και κατά την ενήλικο ζωή.Σε μεγάλες σκολιώσεις η παραμόρφωση επιδεινώνεται κατά την ενήλικο ζωή 1 μοίρα/έτος

Διάγνωση και συμπτώματα της Ιδιοπαθούς σκολιώσεως (Ι.Σ.)

Η ΙΣ προκαλεί παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης, αλλά όχι πόνο. Οι ασθενείς με ΙΣ μπορεί να εμφανίζουν πόνο στη ΣΣ (πχ οσφυαλγία), όπως και οι συνομήλικοί τους, χωρίς να εμφανίζουν αυξημένη ευαισθησία και συχνότητα οσφυαλγίας.

Σε παιδιά με πόνο και σκολίωση η αιτία του πόνου δεν αφορά συνήθως τη σκολίωση. Δεδομένου ότι η σκολίωση προκαλεί παραμόρφωση του κορμού, στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν στη διάγνωση της είναι:

• ένας ώμος ψηλότερα από τον άλλο
• προπέτεια μίας ωμοπλάτης
• προπέτεια ή υψηλότερη θέση των πλευρών από τη μία πλευρά(ήβος)
• κυρτώτητα λεκάνης
  
• ασυμμετρία μέσης

Συνήθως ο παιδίατρος, οδάσκαλος, ή ο γυμναστής είναι οι πρώτοι που βάζουν την διάγνωση της σκολίωσης. Το πιο συνηθισμένο τεστ για τη διάγνωση μικρών και χωρίς εμφανή παραμόρφωση σκολιώσεων είναι το τεστ της επίκυψης (Adam’s test), κατά το οποίο ο μαθητής σκύβει με τα χέρια και γόνατα τεντωμένα προς τα πόδια του, ενώ ο γιατρός ή ο νοσηλευτής παρακολουθεί την πλάτη κυρίως από πίσω.

Αυτή η θέση δείχνει καθαρά την ασυμμετρία της ΣΣ και του κορμού γενικά. Το επόμενο βήμα για τη διάγνωση είναι η ακτινογραφία της ΣΣ. Τυπικά αν και στις περισσότερες περιπτώσεις η σκολίωση είναι ιδιοπαθής και δεν υπάρχει υπόστρωμα νευρομυϊκό, η κλινική εξέταση και κυρίως το νευρολογικό σκέλος αυτής είναι απαραίτητο να γίνεται.

Η ακτινογραφία γίνεται στην όρθια θέση (προσθιοπίσθια), για την επιβεβαίωση της διάγνωσης και τη μέτρηση της σκολίωσης (σε μοίρες). Η μέθοδος που χρησιμοποιείται ονομάζεται Cobb, και εμφανίζει ακρίβεια 3 με 5 μοίρες.

Στην ακτινογραφία πρέπει να περιέχεται και το άνω μέρος της πυέλου από βαθμό της οστεοποίησης της οποίας, μπορεί κανείς να υπολογίσει αδρά το υπολειπόμενο της ανάπτυξης του παιδιού (Risser sign, με μετρήσεις από 1 έως 5).

Σπανίως και κυρίως όταν υπάρχουν συνοδά νευρολογικά ευρήματα (αυξημένα αντανακλαστικά), ή στην παιδική σκολίωση προ κάθε θεραπείας, ή τέλος αν η σκολίωση είναι αριστερή θωρακική (το κύρτωμα δηλαδή στρέφει το κυρτό στην αριστερή πλευρά του σώματος, ενώ σχεδόν πάντα αναμένεται να είναι δεξιά), απαιτείται η λήψη μαγνητικής τομογραφίας της ΣΣ.

Με βάση τα ευρήματα, η αντιμετώπιση χωρίζεται σε συντηρητική-χειρουργική ανάλογα με το βαθμό παραμόρφωσης, την ηλικία και τη δυναμική επιδείνωσης

Συντηρητική θεραπεία:

• Για σκολίωσης σχετικά μικρές με γωνία cobb <15 μοίρες δεν χρειάζεται καμιά θεραπεία.Απλά ενθαρύνεται η άσκηση προκειμένου να διατηρείται μια καλή λειτουργικότητα της Σ.Σ. και το παιδί πρέπει να παρακολουθείται από ορθοπαιδικό ειδικευμένο στις παθήσεις της Σ.Σ.

• Για σκολιώσεις μεγαλύτερες >15-20 μοίρες συστήνεται η χρήση ειδικού κηδεμόνα τον οποίο το παιδί πρέπει να τον φοράει 22 τουλάχιστον ώρες την ημέρα με 2 ενδιάμεσα διαλλείματα της 1 ώρας και στενή παρακολούθηση από εξειδικευμένο ορθοπαιδικό.

• Για σκολίωσεις >35 μοιρών με δυναμική επιδείνωσης συστήνεται η χειρουργική θεραπεία. Αυτή σήμερα γίνεται με εξειδικευμένες τεχνικές και χρήση ειδικών ορθοπαιδικών υλικών με πολύ καλό λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα.

Η συχνότητα των επιπλοκών διατηρείται σήμερα σε χανμηλά επίπεδα λόγω των εξελιγμένων χειρουργικών τεχνικών και χρήση νευροφυσιολογικής παρακολούθησης κατά τη διάρκεια του χειρουργείου