Τη σκολίωση την ανακαλύπτουμε πολύ εύκολα και απλά με το λεγόμενο Adam’s Bending Test (δοκιμασία επίκυψης). Φτάνει μια απλή επίκυψη του παιδιού με τεντωμένα τα πόδια και τελείως ελεύθερα τα χέρια. Τα χέρια δεν πρέπει να είναι τεντωμένα με δύναμη προς τα κάτω διότι δημιουργείται σύσπαση των ραχιαίων μυών που μειώνει τα ευρήματα. Ο εξεταστής αφού σκύψει και αυτός, για να βλέπει το παιδί κατ’ εφαπτομένη θα πρέπει να επισκοπήσει το παιδί στη θέση αυτή από μπροστά και από πίσω διότι οι μικρές χαμηλές οσφυϊκές σκολιώσεις μπορούν να διαφύγουν με την οπίσθια μόνο επισκόπηση. Αν υπάρχει ανύψωση κάποιας μεριάς του σώματος ή βύθιση της άλλης τότε αυτό υποδηλώνει ατροφική ασυμμετρία, που είναι τις περισσότερες φορές ιδιοπαθής σκολίωση και θα πρέπει να το εξετάσει το παιδί ο ειδικός γιατρός.

     Εξεταστής μπορεί να είναι ο οποιοσδήποτε, γονέας, γυμναστής, φυσιοθεραπευτής, ιατρός, κτλ. Θα πρέπει να συγκρίνει το δεξιό με το αριστερό μέρος του σώματος για ασυμμετρίες  από μπροστά και από πίσω. Στη δοκιμασία επίκυψης θα δούμε την προεξοχή της μιας πλευράς δεξιά ή αριστερά στο θώρακα ή την οσφύ (μέση χαμηλά). Στην δεξιά πλευρά του σώματος, οι θωρακικές σκολιώσεις είναι πολύ πιο συχνές από τις αριστερές. Αν διαπιστωθούν ασυμμετρίες πρέπει να οδηγηθεί το παιδί στον ειδικό γιατρό.

      Στην επισκόπηση-παρατήρηση του σώματος του παιδιού στην όρθια στάση, θα πρέπει να ελέγξουμε πάλι για ασυμμετρίες και από μπροστά και από πίσω. Αν το επισκοπήσουμε από πίσω πιθανό να προσέξουμε ότι ο ένα ώμος και η μια ωμοπλάτη είναι ψηλότερα από την άλλη ή ακόμα η μέση του παιδιού είναι ασύμμετρη, στο ένα μέρος βρίσκουμε κοίλανση και στο άλλο ευθειασμό. Τα κόκκαλα της λεκάνης δεν είναι στην ίδια ευθεία αλλά παρατηρούμε κλίση της λεκάνης. Από μπροστά η εξέταση θα μας επιβεβαιώσει την ανύψωση του ενός ώμου, την κλίση της λεκάνης ακόμα θα δούμε την προεξοχή του ενός στήθους που φαίνεται μεγαλύτερο του άλλου και την προβολή του πλευρικού τόξου (το κάτω μέρος των πλευρών κάτωθεν του στήθους).

ayxeniki rizopatheia

Ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού κάποια στιγμή στη ζωή του θα εμφανίσει πόνο στον αυχένα ο οποίος μπορεί να συνοδεύεται και από πόνο ,μουδιάσματα, μυική αδυναμία σε ένα από τα 2 άνω άκρα. Το σύνολο των παθήσεων αυτών ονομάζεται κοινώς αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο, ενώ αν τα συμπτώματα περιορίζονται μόνο γύρω από την περιοχή του αυχένα το ονομάζουμε αυχενικό.Το ερώτημα που συχνά μου θέτουν οι ασθενείς που εξετάζω είναι το εξής:…Γιατρέ πονάει ο αυχένας μου και μουδιάζει το χέρι μου…θα βελτιωθώ ή πρέπει  να χειρουργηθώ…??

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πολύ ξεκάθαρη και σαφής και μόνο ο ορθοπαιδικός που είναι εξειδικευμένος στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης μπορεί να δώσει. Υπάρχουν οι απόλυτες και σχετικές ενδείξεις χειρουργικής αντιμετώπισης της εμμένουσας ριζοπάθειας του αυχένα. Επιγραμματικά συνοψίζονται ως εξείς:

Απόλυτες:

• Όγκος ή απόστημα που ασκεί πίεση σε αυχενική ρίζα(-ες)
• Κάταγμα με εμφανή εγκλωβισμό αυχενικής ρίζας και συγκεκριμένα συμπτώματα
• Σοβαρή ή προοδευτική αδυναμία σημαντικών μυϊκών ομάδων του άνω άκρου
• Εμμένων, συγκεκριμένος πόνος στο άνω άκρο με  σοβαρή ένδειξη δυσλειτουργίας συγκεκριμένης αυχενικής νευρικής ρίζας που δεν βελτιώνεται με φ/θ ή φαρμακευτική αγωγή και διαρκεί πάνω από 3 εβδομάδες και επιβεβαιώνεται από απεικονιστική εξέταση που είναι  η μαγνητική τομογραφία.

Σχετικές:

• Ευμεγέθης δίσκος στην απεικονιστική εξέταση που προκαλεί πολλαπλά επεισόδια έντονου ριζίτικού πόνου σε σύντομο χρονικό διάστημα
• Χρόνιος μέτριος πόνος που επηρεάζει τις επαγγελματικές ή καθημερινές δραστηριότητες του ασθενούς και συνοδευεται από ευρήματα δισκοπάθειας στη μαγνητική τομογραφία.
• Αδυναμία που μπορεί να είναι ελάχιστα συμπτωματική ή ασυμπτωματική

Γενικά από τους ασθενείς που πάσχουν  από χρόνια αυχεναλγία-ριζαλγία περίπου το 3-5% απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση του προβλήματος που αντιμετοπίζει…Το υπόλοιπο,σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα αναμένεται να παρουσιάσει βελτίωση των συμπτωμάτων.

Ι.Γ. ΠΑΠΠΑΔΑΣ

      Την φράση αυτή την ακούω συχνότατα όταν εξετάζω κάποιον ασθενή με οξύ-χρόνιο πόνο στη μέση ή και ακόμα όταν κάποιος ασθενής εμφάνισε κάποιο επεισόδιο οσφυαλγίας ακόμα και μερικά  24ωρα πρίν έρθει σε εμένα να τον εξετάσω και να βγάλω διάγνωση. Ποιά είναι όμως η αλήθεια όσο αφορά τη χρησιμότητα και την αναγκαιότητα της μαγνητικής τομογραφίας στην μέση ή τον αυχένα προκειμένου να βοηθήσει στη διάγνωση της πάθησης;

     Παρατηρώ πως καθημερινά έρχονται στο ιατρείο ασθενείς οι οποίοι κρατούν  μια μαγνητική στο χέρι χωρίς καν να έχουν υποβληθεί σε μια απλή ακτινογραφία  και ακόμη χειρότερα σε απλή  εξέταση. Προχωρώντας στην κλινική εξέταση διαπιστώνω τις περισσότερες φορές πως ο ασθενής ούτε εξετάσθηκε καν κλινικά από τον γενικό ορθοπαιδικό που επισκέφθηκε πρίν, ούτε αξιολογήθηκε  αν χρειάζεται κάποια από τις φθηνές και απλές απεικονιστικές εξετάσεις ενώ κατευθείαν παραπέμθηκε στην εκτέλεση μιας πολύ δαπανηρής και περιττής εξέτασης όπως η μαγνητική τομογραφία προκειμένου να βγάλει τη διάγνωση της πάθησης.

     Ποιά όμως είναι η χρησιμότητα και ο ρολος της MRI;;Η MRI είναι μια δαπανηρή απεικονιστική εξέταση της οποίας ο ρόλος δεν είναι η ΔΙΑΓΝΩΣΗ  της πάθησης.Η διάγνωση μιας χρόνιας ή οξείας οαφυοισχιαλγίας-αυχεναλγίας προκύπτει από την ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ και μόνο από αυτή.Ο Ορθοπαιδικός οφείλει μόνο από το λεπτομερές ιστορικό και την επιμελή κλινική εξέταση να είναι σε θέση να βγάζει διάγνωση στο 90% των περιπτώσεων που εξετάζει.Πρέπει να αξιολογεί τα κλινικά ευρήματα που προσδιορίζουν τη βαρύτητα της νόσου και στο τέλος,αν είναι απαραίτητο,να προβαίνει στην εκτέλεση της μαγνητικής τομογραφίας.Συνεπώς η ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΓΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ. Δηλαδή είναι το εργαλείο του χειρουργού,ο οποίος έχει βγάλει ήδη διάγνωση, και πρέπει να προετοιμάσει το  πλάνο της χειρουργικής επέμβασης.Αυτό πρέπει να τονίζεται στον ασθενή και να γίνεται απόλυτα κατανοητό από αυτόν.Η λογική…γιατρέ δεν μου γράφεις μια μαγνητική στη μέση να δούμε τι έχω;;;….δεν έχει κανένα επιστημονικό έρισμα και ουσιαστικά επιβαρύνει τον προυπολογισμό της υγείας με δαπανηρές εξετάσεις οι οποίες δεν έχουν καμία χρησιμότητα και ιατρική λογική.

     Ακόμα χειρότερα παρατηρείται το εξής τραγικό φαινόμενο ως πρώτη εξέταση να παραπέμπεται ο ασθενής στην εκτέλεση ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ στη μέση ή τον αυχένα.Αυτό αποτελεί αποτέλεσμα μιας ανόητης εντολής των φορέων υγείας και των ταμείων ότι ο ασθενής για να κάνει MRI πρέπει πρώτα να κάνει αξονική.Η χρησιμότητα της αξονικής στη μέση είναι πολύ συγκεκριμένη όπως π.χ. τα χειρουργεία επανεπεμβάσεων (REVISION) προκειμένου να εκτιμηθεί η κατάσταση των ορθοπαιδικών εμφυτευμάτων προεγχειρητικά.Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο ασθενής να υποβάλλεται σε μια εντελώς άχρηστη εξέταση και να λαμβάνει υψηλές δόσεις ακτινοβολίας χωρίς να υπάρχει ανάγκη.

     Συνεπώς η μαγνητική ή η αξονική τομογραφία πρέπει να έχουν πολύ συγκεκριμένο σκοπό και στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες ο γιατρός ή υποψιάζεται κάποια κακοήθεια π.χ. ή θέλει να σχεδιάσει το πλάνο της επέμβασης στην οποία θα υποβάλει τον ασθενή.

Ι.Γ. ΠΑΠΠΑΔΑΣ

      Αυτό είναι ένα από τα συχνότερα ερωτήματα που υποβάλουν οι ασθενείς στον Ορθοπαιδικό. Επίσης άλλη μια συχνή ερώτηση είναι..Γιατρέ…θα υπάρχει και νευροχειρουργός στην επέμβαση που θα μου κάνετε???

      Υπάρχει η λανθασμένη αντίληψη στους ασθενείς ότι όταν ο γιατρός χειρουργεί σπονδυλική στήλη,χειρουργεί νεύρα ή κάποιο νευρικό ιστό. Στην ουσία τα χειρουργεία της σπονδυλικής στήλης αφορούν επεμβάσεις που σε συντριπτικό ποσοστό γίνονται στα οστά-σπονδύλους που δομούν την Σ.Σ. Λόγου χάρη..Σπονδυλική αστάθεια=Σπονδυλοδεσία (τοποθέτηση κοχλίων-ράβδων στους σπονδύλους και σταθεροποίηση, Κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου=αφαίρεση δισκικού υλικού, Σπονδυλική στένωση=αφαίρεση οστικού υλικού και αποσυμπίεση, Όγκοι=Πίεση σε νευρικό ιστό-αφαίρεση του όγκου.Το μοναδικό ανατομικό στοιχείο του νευρικού ιστού που γίνεται άφοβα ουσιαστική εγχειρητική παρέμβαση είναι η σκληρά μήνιγγα που αποτελεί περίβλημα του νωτιαίου μυελού.Οι μοναδικές παρεμβάσεις που γίνονται στον νευρικό ιστό είναι μικρές μετατοπίσεις και αυτές για πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα.

      Παγκοσμίως το 70% των χειρουργείων της σπονδυλικής στήλης γίνονται από ορθοπαιδικούς. Μείζονες χειρουργικές επεμβάσεις όπως σκολιώσεις, κυφώσεις μακρυές σπονδυλοδεσίες  γίνονται από ορθοπαιδικούς. Γενικότερα οι Ορθοπαιδικοί,λόγω της ειδικότητας τους,είναι καλύτεροι γνώστες της εμβιομηχανικής της Σ.Σ. και έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια στην χρήση ορθοπαιδικών υλικών(βίδες-πλάκες-ράβδοι). Συνεπώς σαφής απάντηση δεν υπάρχει σε αυτό το ερώτημα.Η σωστότερη απάντηση είναι ότι σπονδυλική στήλη χειρουργεί αυτός που είναι ο κατάλληλα εκπαιδευμένος και γνωρίζει καλύτερα.

Ι.Γ. Παππαδάς

Γιατί είναι το κάτω μέρος της μέσης τόσο επιρρεπές σε τραυματισμούς;

Στο κάτω μέρος της μέσης μεταφέρονται τα περισσότερα φορτία καθώς η Σ.Σ. κάμπτεται πλάγια ή πρόσθια.Κατά την πρόσθια κάμψη του σώματος στο 50% συμμετέχουν τα ισχία και στο 50% συμμετέχει η οσφυική μοίρα της Σ.Σ.Αυτή η κάμψη επιμερίζεται στα πέντε μεσοσπονδύλια διαστήματα, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό της κίνησης εντοπίζεται στα χαμηλότερα οσφυικά τμήματα (Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1). Κατά συνέπεια, αυτά τα δύο τμήματα στο κατώτερο μέρος της οσφύος είναι το πιο ευάλωτα σε τραυματισμούς. Τα περισσότερα επεισόδια χαμηλής οσφυαλγίας είναι αποτέλεσμα μυικών τραυματισμών. Αν και αυτό δεν αποτελεί κάποια σοβαρή κατάσταση, εντούτοις ο πόνος μπορεί να είναι σημαντικός.

Η αποφυγή τραυματισμών που προκαλούν χαμηλή οσφυαλγία μπορεί να προληφθεί με κάποιες οδηγίες.

Άσκηση: Το ισχυρό μυικό σύστημα του κορμού μπορεί να προσφέρει στήριξη στη μέση αποφεύγοντας έτσι τους τραυματισμούς. Μέτρια σε ένταση αερόβια δραστηριότητα, όπως το περπάτημα, αυξάνει τη ροή του αίματος προς την σπονδυλική στήλη, η οποία προάγει την επούλωση αφού έτσι μεταφέρονται θρεπτικά συστατικά στη Σ.Σ.και ενυδατώνονται οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι. Εάν η συστηματική άσκηση φαίνεται αδύνατη για εσάς, θέστε μικρούς στόχους έτσι ώστε να προαχθεί σταδιακά η κινητοποίηση του μυικού συστήματος.
Σωστή στάση του σώματος: Η κακή στάση του σώματος αυξάνει τα φορτία στην κατώτερη περιοχή της Σ.Σ. με αποτέλεσμα οι επώδυνες καταστάσεις, οι οποίες οφείλονται σε εκφύλιση των δίσκων, να εμφανίζονται περισσότερο έντονες. Άτομα που ασχολούνται με δουλειά γραφείου πρέπει να χρησιμοποιούν εργονομική καρέκλα και το λιγότερο μια φορά την ώρα πρέπει να σηκώνονται και να εκτελούν μικρές βόλτες-διαλείμματα αποφορτίζοντας έτσι την κατώτερη Σ.Σ.
Σωστό σήκωμα βαριών αντικειμένων: Ακόμη και υγιείς άνθρωποι με ανεπτυγμένο μυικό σύστημα μπορούν να τραυματίσουν σοβαρά την Σ.Σ. σηκώνοντας ένα βαρύ αντικείμενο με λανθασμένο τρόπο. Η σωστή τεχνική προϋποθέτει λύγισμα των γονάτων με κατακόρυφο τον κορμό έτσι ώστε τα φορτία που δέχεται η Σ.Σ. να έχουν αξονική φορά.
Αθλητισμός με σύνεση. Το επίπεδο της αθλητικής δραστηριότητας πρέπει να είναι ανάλογο της φυσικής κατάστασης για κάποιο ασκούμενο. Μια λάθος κίνηση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό στην οσφυϊκή μοίρα της Σ.Σ.. Σιγουρευτείτε για τους κινδύνους που κρύβει για την μέση σας το αγαπημένο σας άθλημα όπως και τρόπους αποφυγής αυτών.
Η σπονδυλική στήλη αντανακλά τη συνολική υγεία του σώματός σας. Γενικές συμβουλές υγείας ακούμε ξανά και ξανά και ισχύουν το ίδιο και για την οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης: πίνετε άφθονο νερό, ελαχιστοποιείστε το αλκοόλ, και περιορίστε το κάπνισμα.
Προσοχή σε όσους ταξιδεύουν συχνά: Συνεχή και πολύωρα ταξίδια με αεροπλάνο ή αυτοκίνητο μπορεί να αποτελέσουν αίτιο χρόνιας οσφυαλγίας λόγω παρατεταμένης κακής στάσης της οσφύος.Κάποιες πρακτικές συμβουλές είναι οι συχνές στάσεις, η υποστήριξη της μέσης με ειδικά μαξιλάρια και οι ειδικές ασκήσεις και διατάσεις κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.
Συχνές διατάσεις στους οπίσθιους μηριαίους. Οι σφιγμένοι οπίσθιοι μηριαίοι προκαλούν χρόνια οσφυαλγία λόγω αυξημένων φορτίων που φτάνουν στην λεκάνη.Εκτελώντας συχνές διατάσεις αυτών, θα δείτε σημαντική βελτίωση και ανακούφιση της οσφυαλγίας.

Γενικότερα, πρέπει να δίνουμε όλοι μας ιδιαίτερη προσοχή σε ότι αφορά την υγεία της μέσης μας, ώστε να αποφεύγουμε χρόνια προβλήματα που προκαλούν οι διάφορες περιπτώσεις υπέρ χρήσης καθώς και οι διάφοροι τραυματισμοί.Το παρήγορο είναι ότι πλέον έχουν αναπτυχθεί εξελιγμένες συντηρητικές και χειρουργικές θεραπείες με ικανοποιητικά μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.